De Nederlandse naam voor de beagle is beagle. Er bestaat geen vertaalde rasnaam: de hond heet in Nederland en Vlaanderen precies zo als in Engeland, waar het ras vandaan komt. Wie toch een Nederlands woord zoekt, bijvoorbeeld voor een kruiswoordpuzzel of een quiz, komt uit bij "brak", een oud woord voor een lopende jachthond die met zijn neus wild opspoort. Vroeger sprak men daarom ook wel van de "Engelse brak". Dat is echter een typeaanduiding, geen rasnaam. Op de stamboom, bij de dierenarts, in de verzekeringspolis en bij de rasvereniging staat altijd gewoon beagle. Kort samengevat: officieel beagle, als puzzelantwoord brak.
Hoe komt het dat de beagle geen Nederlandse naam heeft?
De meeste hondenrassen behouden de naam uit hun land van herkomst. Dat geldt voor de Engelse beagle net zo goed als voor de Franse bulldog, de Siberische husky en de Mexicaanse chihuahua. Alleen bij rassen die in het Nederlandse taalgebied zijn ontstaan, zoals de Hollandse herder, het kooikerhondje, de stabij en de Drentsche patrijshond, is de naam vanzelfsprekend Nederlands. Bij buitenlandse rassen wordt de naam hoogstens aangepast in uitspraak of spelling, maar vrijwel nooit vertaald.
Bij de beagle zou een vertaling ook weinig zin hebben, omdat de betekenis van het woord zelf niet vaststaat. Taalkundigen wijzen op het Oudfranse "bégueule", dat verwijst naar een wijd open bek en het luide geblaf van de hond, en op een oud woord voor "klein". Geen van beide verklaringen is bewezen. Een overzicht van de geschiedenis en de naamsherkomst vind je op Wikipedia.
Wat is een brak en waarom wordt dat woord gebruikt?
Brak is de Nederlandse benaming voor een groep jachthonden die het wild op geur volgen en daarbij luid aanslaan, zodat de jager kan horen waar de meute zich bevindt. Het woord is verwant aan het Duitse Bracke en het Franse braque. De internationale rasindeling van de FCI plaatst deze honden in groep 6, samen met bassets, de harrier en de foxhound. Omdat de beagle in Engeland eeuwenlang als meutehond voor de hazenjacht is gebruikt, past hij precies in die categorie.
In oude Nederlandse jachtboeken en woordenboeken is "Engelse brak" dan ook een gangbare omschrijving van de beagle. Het woord raakte in de loop van de twintigste eeuw buiten gebruik, maar bleef hangen in puzzelwoordenboeken. Dat verklaart waarom je het in puzzels nog zo vaak tegenkomt, terwijl niemand zijn hond meer zo noemt.
Welk antwoord geef je in een puzzel of quiz?
Puzzelmakers gebruiken korte woorden met handige letters, en brak voldoet daar perfect aan. Bij een omschrijving als "Engelse jachthond", "beagle" of "jachthond (4)" is brak het verwachte antwoord. Staat er "brak" als omschrijving met zes vakjes, dan is beagle vaak de oplossing. Ook "drijfhond" en "brakhond" komen voor als omschrijving, allebei verwijzend naar de jachtfunctie.
In pubquizzen wordt de vraag soms als strikvraag gesteld: "Wat is de Nederlandse naam voor de beagle?" Het juiste antwoord is dan dat de hond gewoon beagle heet. Wie "brak" zegt, zit er niet ver naast, maar de quizmaster wil meestal horen dat er geen aparte Nederlandse naam bestaat. Beide antwoorden klaar hebben is de veiligste strategie.
Wat voor hond is de beagle en wat vraagt hij van een eigenaar?
De beagle is een middelgrote, gespierde hond met hangoren, een zachte blik en meestal een driekleurige vacht. Hij is gefokt om in groepsverband te jagen en dat zie je terug in zijn karakter: sociaal, vrolijk, graag onder de mensen en niet gauw agressief. Tegelijk is zijn neus zijn zwakke plek. Een beagle die een spoor ruikt, vergeet alles om zich heen, en los laten lopen in een bosrijk gebied vraagt dus om een goede training of een lange lijn.
Verder heeft het ras een stevige eetlust en een neiging tot overgewicht, en houdt een beagle van blaffen en huilen als hij zich verveelt of alleen is. Dagelijks flink bewegen, een consequente opvoeding en genoeg gezelschap zijn de belangrijkste voorwaarden. Onafhankelijke informatie over de verzorging, voeding en gezondheid van de beagle staat bij het LICG, het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren.
Waar let je op als je een beagle wilt aanschaffen?
Zoek een fokker die is aangesloten bij de Raad van Beheer, de Nederlandse overkoepelende organisatie voor rashonden. Een pup met stamboom komt uit ouders die op gezondheid zijn getest en de fokker moet aan regels voldoen rond socialisatie en huisvesting. Pups die via advertentiesites worden aangeboden zonder papieren, komen regelmatig uit broodfok, met gezondheidsproblemen en gedragsproblemen tot gevolg. Een asiel of een rasvereniging die herplaatsingen regelt, is een goed alternatief voor wie geen pup hoeft te hebben.
Houd ook rekening met de kosten op de lange termijn. Een beagle wordt vaak twaalf jaar of ouder en in die tijd komen voeding, vaccinaties, ontwormen, een eventuele dierenverzekering en onverwachte dierenartskosten bij elkaar. De Dierenbescherming geeft op haar site een realistisch beeld van wat een hond jaarlijks kost en wat je vooraf moet regelen.
Hoe noem je de beagle dan in gesprekken en teksten?
Gewoon beagle, met een kleine letter, net als alle andere rasnamen in het Nederlands. Het meervoud is beagles. Wil je in een tekst uitleggen wat voor hond het is, dan schrijf je bijvoorbeeld: "de beagle, een Engelse lopende jachthond" of "de beagle, een brak uit Engeland". In alledaags taalgebruik is die toevoeging niet nodig; iedereen weet wat een beagle is. Alleen in de puzzelhoek blijft brak een nuttig woord om te kennen, en dan weet je nu ook waar het vandaan komt.
